RK Wageningen

Zondag, 17 november 2019

Oecumene, eenheid onder de Christenen: Waarom is er zo weinig vooruitgang?

CRITICUS:  De oecumene, de beweging naar eenheid onder de kerken, gaat veel te langzaam. Vooral de Katholieke kerk blijft maar rekken. We hebben hetzelfde doopsel. Waarom zouden we niet bij elkaar de communie ontvangen? Dat zou toch een prachtig teken zijn van        verwelkoming én van eenheid. We hebben dezelfde Christus. Er is maar weinig verschil. Als iedere gezindte wat minder strikt en wat meer toegefelijk wordt in de regels, de liturgie en de leer, dan zullen we spoedig EEN kerk zijn. Christus wil toch deze eenheid? 

       We moeten waarlijk  blij zijn met  de beweging naar eenheid onder de kerken. Het Griekse woord voor kerk, EKKLESIA, betekent ‘samengeroepen’. Inderdaad was  eenheid de wens van Jezus , en Hij bad ervoor:  “Ik bid ook voor hen (…) die in Mij geloven:  dat zij allen één mogen zijn. Zoals U, Vader in Mij bent en Ik in U, zo moeten zij in Ons zijn, zodat de wereld kan geloven dat U Mij hebt gezonden.” (Johannes 17, 21) En hoe zouden we die mooie tekst in de brief van de apostel Paulus aan de Efesiërs kunnen vergeten?  “Ik vraag u...elkaar liefdevol te verdragen, vol ijver om de eenheid van de Geest te behouden door de band van de vrede: één lichaam en één Geest, zoals u ook geroepen bent tot één hoop, waarvoor Gods roeping borg staat. Eén Heer, één geloof, één doop. Eén God en Vader van allen, die is boven allen, met allen en in allen.”  (4, 2-6) Het  verlangen naar eenheid onder de kerken is ook sterk benadrukt door het Tweede Vaticaans Concilie (1962 – 1965) in het ‘Decreet over de Oecumenische Beweging’ (Unitatis Redintegratio). En al eerder bevorderd door de Wereldraad van Kerken. Het is een niet te stoppen proces. En inderdaad, we zouden wel willen dat het vlugger beweegt. Je kunt dit echter niet forceren, want er zijn nogal wat principiële verschillen.

       Het is zeer te betreuren, het is zeer zondig geweest dat er scheuringen zijn gekomen in het ene Lichaam van Christus; bijvoorbeeld de breuk door het Arianisme in de 4e eeuw,  en de breuk met het Oosterse Christendom in 1054 A.D. en in de 16e eeuw de Reformatie. De schuld kwam natuurlijk van beide kanten. Wij die eeuwen later leven hebben daar geen schuld aan. Toch was het heel goed van de paus om publiekelijk vergiffenis te vragen voor die scheuringen en de wreedheden van de vervolgingen die ermee gepaard gingen. De paus deed dat op 12 maart 2000.

       We hoeven trouwens ook niet te vereisen dat ALLES precies één wordt. Het Christendom was van het begin af aan veelkleurig. Daar had je bijvoorbeeld de spiritualiteit van Paulus die een andere was dan die van Johannes. We mogen blij zijn met zulke veelzijdigheid in de kerk, want op deze manier kunnen we elkaars leer verrijken en kunnen we ook leren van elkaar. Dat is de eeuwen door zo geweest; denk bijvoorbeeld aan Oosterse  en Roomse Katholieken, Mystieke stromingen. Tot in onze tijd gaat dit door, bijvoorbeeld de  Charismatische Beweging.

       Maar met wezenlijke of fundamentele  verschillen hebben we die vrijheid niet!  Bijvoorbeeld de  sacramenten, en andere basis punten van de openbaring. Het is niet juist om daar naar eigen keuze aan te futselen. Neem de heilige Communie. Als je die ontvangt in een katholieke viering, dan belijd je dat je gelooft in de waarachtige tegenwoordigheid van Christus en dat het brood dat je nu ontvangt het lichaam van Christus is. Als je daar niet in gelooft, heb dan het respect, ja, heb dan de eerlijkheid om niet ter communie te gaan. Anders belijd je wat je niet gelooft. We gaan alleen maar verder van ons doel af als iedere gezindte  wat water bij de wijn gaat doen, om zodoende meer hetzelfde te worden.

       Het feit dat er duizende verschillende zienswijzen zijn, en gebruiken en liturgische handelingen hoeven we niet zonder meer als negatief te beschouwen. Beschouw het positief:  we kunnen dit alles respecteren, ja, bewonderen, er van leren en er geestelijk van profiteren. Oecumenische diensten zijn dus aanbevolen….zonder eigen leerstellingen en liturgie op te geven.

       Om tot een hechtere eenheid te komen is het belangrijk dat we samenwerken op allerlei gebieden van dienstverlening. Bijvoorbeeld:  hulpverlening aan vluchtelingen en asielzoekers, zieken en gehandicapten  of andere hulpbehoevenden. Dit geldt dus voor iedereen en niet alleen voor dominees, pastores of theologen. Die hebben veelal hun eigen taken in de oecumene: theologische discussie. Om een paar mooie voorbeelden  te geven: Rome en de Lutherse kerk zijn nog niet zo lang geleden tot een gezamenlijke verklaring van geloofspunten gekomen. Een goed initiatief is ook het Manifest van Eenheid  dat in 2013 getekend werd in Hilversum door enkele protestantse groeperingen en een katholieke bisschop. Dialoog op wetenschappelijk niveau is iets dat heel langzaam gaat. Maar hopelijk in de toekomst toch iets vlugger.

       Een andere uitermate voorname vereiste voor oecumenische groei is wat het Vaticaans Concilie noemt: “een innerlijke ommekeer om zuiverder volgens het evangelie te leven” (UR 7) want het is de ontrouw van de leden aan de gave van Christus die scheiding teweeg brengt. Met schandalen gaan we de verkeerde kant op. Zien de mensen, vooral de jongeren, dat wij christenen zijn? We mogen ook vooral ons GEBED niet vergeten:  persoonlijk gebed en natuurlijk gemeenschappelijk gebed met onze christelijke medebroeders en zusters.

       Het feit dat de geloofsgemeenschappen bezig zijn in crisis te geraken onder andere  door de geleidelijke leegloop van onze kerken, is een sterk argument voor eenwording. SAMEN  staan we sterker. We kunnen elkaar steunen. Veel verschillen zijn alleen maar cultureel en miniem;  zoals de manier waarop de naam  CHRISTUS wordt uitgesproken, ofwel de manier waarop we HEER of HERE schrijven.  Maar ze kunnen wel echte barrières  voor eenheid vormen. Om met Bisschop de Korte te eindigen: “Zulke culturele barrières  mogen onze oecumenische inzet niet verlammen. Juist nu we leven  in een seculiere meerderheidscultuur, is het extra belangrijk dat alle Christusbelijders elkaar herkennen en erkennen. Gezamenlijk zijn wij geroepen mensen voor Christus te winnen. De Geest van God kan ons (…) enthousiast maken.” (Bouwen in vertrouwen, blz 166)

Copyright © 2019 RK Wageningen. Alle rechten voorbehouden.